زباله تا زندگی؛چگونه زمین را پاک کنیم؟

راه نجات زمین پاک از اراده و تلاش جمعی ما انسان‌ها می‌گذرد. زمین ؛این میراث گران‌بها، در انتظار نقش‌آفرینی ماست

یادداشت: زهرا رگان/ دوم اردیبهشت هرساله روز جهانی زمین پاک نام گرفته و فرصتی است تا بار دیگر به اهمیت حفاظت از محیط‌زیست بیاندیشیم و نقش خود را در کاهش آسیب‌های زیست‌محیطی مرور کنیم.

اما آنچه که سبب آسیب به زمین میشود زباله است به ویژه زباله‌های پلاستیکی که یکی از جدی‌ترین چالش‌های امروز برای سلامت زمین و زیستگاه‌های انسانی به شمار می روند.

در ایران و به‌خصوص استان گیلان که به بهشت سبز کشور معروف است، معضل انباشت زباله و مدیریت نادرست آن، جلوه‌ای نگران‌کننده ای از تهدیدات زیست محیط‌ی است که اگر اقدامی جدی نشود دیر یا زود شاهد فاجعه ای جبران ناپذیری خواهیم بود.

گیلان با جنگل‌های هیرکانی، رودخانه‌ها و دریای خزر از جذاب‌ترین نقاط طبیعی ایران به شمار می رود اما این استان زیبا با معضلات زیست‌محیطی بسیاری دست‌وپنجه نرم می‌کند،معضلی همچون؛ انباشت زباله در جنگل‌ها و سواحل، زباله‌های غیرقابل بازیافت، به‌ویژه پلاستیک، چشم‌انداز طبیعی گیلان را به‌طور جدی تهدید میکنند.

سیمای مناطق بکر این استان، به‌جای طبیعت زیبا با آشفتگی از انبوه زباله‌ها مواجه است.

ورود شیرابه‌ها به خاک و منابع آبی یکی از بزرگترین تهدیدات زیست محیطی گیلان است که سلامت ساکنانش را نشانه رفته است.

دفن غیر اصولی زباله‌ها در مناطق جنگلی و ساحلی باعث نفوذ شیرابه‌های سمی به خاک و منابع آبی شده و سلامت اکوسیستم‌ها و انسان‌ها را به خطر انداخته است.

آسیب به اکوسیستم دریای خزر از دیگر آسیب های این مهمان ما خوانده و تولید ما انسان هاست بطوریکه ورود زباله‌های پلاستیکی به رودخانه‌ها و دریا، حیات آبزیان را مختل کرده و اکوسیستم منحصربه‌فرد این دریاچه بزرگ را در معرض خطر نابودی قرار داده است.

ضعف در مدیریت پسماندهای شهری و روستایی باعث گسترش این معضلات شده که نیازمند رویکردی علمی و عملی جدی است.

راه‌کارها برای رفع این چالش‌ها

برای نجات گیلان و پاکسازی زمین، راهکارهایی عملی و مؤثر وجود دارد که می‌تواند مورد توجه قرار گیرد.

راهکارهایی مثل؛ آموزش و فرهنگ‌سازی عمومی بخصوص در سطح مدارس که همیشه موثر بوده است.

آموزش و اطلاع رسانی عمومی درباره اثرات مخرب زباله‌ها و اهمیت بازیافت، از مدارس تا جوامع محلی باید در اولویت قرار گیرد.

آموزش کاهش مصرف پلاستیک و تغییر الگوی مصرف می‌تواند نقشی مهم در کاهش تولید زباله ایفا کند.

تفکیک زباله از مبدا

پیاده‌سازی سیستم‌های تفکیک زباله در شهرها و روستاها از دیگر اقدامات عملی و اصولی جهت کاهش زباله‌های دفنی و افزایش بازیافت است و البته مشارکت مردم در این فرآیند، کلید و رمز موفقیت آن است.

بهره‌گیری از فناوری‌های پیشرفته برای بازیافت و تولید انرژی از زباله می‌تواند تحولی بزرگ در مدیریت پسماندهای گیلان ایجاد کند و حتی سود زا باشد احداث کارخانجات بازیافت و مدیریت بهینه زباله، بخشی از این رویکرد است.

حمایت از قوانین زیست‌محیطی و وضع و اجرای قوانین سخت‌گیرانه در زمینه مدیریت زباله‌ها، حفاظت از جنگل‌های هیرکانی و جلوگیری از تخریب اکوسیستم‌ها در راستای حفظ محیط زیست ضرورت دارد.

مشارکت عمومی و اجتماعی و تشویق مردم به مشارکت در طرح‌های زیست‌محیطی مانند؛ پاکسازی جنگل‌ها و سواحل می‌تواند تأثیر بسزایی در بازگرداندن زیبایی به طبیعت گیلان داشته باشد.

در پایان باید گفت : تنها راه نجات زمین پاک از اراده و تلاش جمعی ما انسان‌ها می‌گذرد ما میتوانیم با استفاده از فناوری‌های نوین و اجرای برنامه‌های موثر آینده‌ای بهتر برای خود و نسل‌های آینده بسازیم.

زمین، این میراث گران‌بها، در انتظار نقش‌آفرینی ماست.