معمار معنا در سپیده‌دم امت

در روزگاری که غبار غرب‌زدگی بر پنجره‌های اندیشه نشسته و معنای زن در برخی جوامع به تصویر و مصرف تقلیل یافته زن مسلمان ایرانی چونان فانوسی در شب‌های تار مسیر امتی را روشن می‌کند.

او نه تنها تجلی از خودباوریست بلکه نماد ایستادگی و اثرگذاری اجتماعی‌ می‌باشد. زنی که از ایمان تا اقدام امت را معنا بخشیده و با نگاه زنانه‌اش افق‌های نوین تمدن اسلامی را ترسیم می‌کند.

زن؛ رکن خلقت و روح امت

در هندسه‌ی آفرینش زن نه سایه‌ای در پس‌زمینه بلکه خورشیدی‌ست در مرکز منظومه‌ی هستی.

او ستون خانه، روح جامعه و نبض امت است که با تکیه بر ایمان، عقلانیت و کرامت انسانی همچون خدیجه‌ای است در تجارت فاطمه‌ای در طهارت و زینبی در روشنگری.

زن مسلمان همواره در طول تاریخ اسلام و در بزنگاه ها نقشی از جنس نور ایفا کرده است.
در این مقاله به نظرات چند پژوهشگر در این زمینه پرداخته شده است:

دکتر مهرشاد شبابی و حنانه صفوی در مقاله‌ای با عنوان «نقش زنان در روند توسعه کشورهای اسلامی» تأکید می‌کنند: «زن مسلمان با حفظ ارزش‌های دینی می‌تواند در فرآیند توسعه اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی نقش‌آفرین باشد به شرط آن‌که سیاست‌گذاری‌ها بر مبنای عدالت جنسیتی و نه تقلید از الگوهای غربی صورت گیرد.»

زن مسلمان ایرانی؛ از ایمان تا اقدام

بنابراین به جرات می توان گفت: زن ایرانی مسلمان با الهام از آیات وحی و ریشه‌های فرهنگی همواره در مسیر خودباوری و کنشگری اجتماعی گام برداشته است.

او نه تنها حافظ آشیانه بلکه معمار آینده است او نه تنها مادر و همسر بلکه مربی نسل‌ها، کنشگر اجتماعی و شریک توسعه است. ایستادگی‌اش از روزهای آتش و خون و دفاع مقدس تا امروز که در میدان‌های دانش، مدیریت و فرهنگ می‌درخشد گواهی‌ست بر روحیه‌ای از جنس فولاد و ایمان او

همانگونه که مرضیه موسوی، پژوهشگر حوزه زنان در مقاله‌ای با عنوان « راه‌های توانمندسازی زنان در جامعه اسلامی» می‌نویسد: «توانمندسازی زنان در جامعه اسلامی نه یک انتخاب بلکه ضرورتی‌ست برای تحقق عدالت اجتماعی و توسعه انسانی.

این بانوی محقق همچنین معتقد است: زن مسلمان باید در عرصه‌های اجتماعی، سیاسی و فرهنگی حضور فعال داشته باشد و این حق انسانی و خدادادی اوست.

زن گیلانی؛ بانوی باران‌دیده‌ی پایداری

اما در این میان نگاهی می‌اندازیم به نقش بانوی باران دیده گیلانی که در همه عرصه ها دوشادوش همسرانشان مردانه زنانگی می‌کنند.

رد پای زن گیلانی در میان سبزترین برگ‌های تاریخ ایران همواره آشکار است.

او چونان نسیمی از دریا با روحی از جنگل‌های هیرکانی در تار و پود حصیرهای زندگی نیز نقش پایداری را بافته است.

از زنان مبارز نهضت جنگل گرفته تا بانوان شالیکار همواره در خط مقدم تحولات ایستاده است همچنان که امروز نیز گیلان نخستین استانی‌ست در کشور که مدیرکل زن را بر صدر نشانده است که نشان از اهمیت به جایگاه والای زن در جامعه گیلانی دارد.
در اقتصاد این استان زنان زیادی را می‌بینیم که با راه‌اندازی کسب‌وکارهای محلی، صنایع‌دستی و بوم‌گردی شهد توسعه را در کندوی استان جمع کرده‌اند و در محیط‌زیست آنانند که در قالب تشکل ها و فعالان محیط زیست همواره حافظان زمینند.

مشارکت اجتماعی زنان از منظر قرآن و روایات

اما اگر بخواهیم مشارکت اجتماعی زنان را از منظر قرآن و آیات و روایات مورد بررسی قرار دهیم با نگاهی اجمالی به کتاب « مشارکت اجتماعی زنان از منظر قرآن و روایات» سیده رقیه سیدی‌جربندی در می‌یابیم که «اسلام، شرکت زنان را در فعالیت‌های اجتماعی جایز می‌داند و برای آن حدود و شرایطی مشخص کرده است و زن مسلمان می‌تواند در جامعه نقش‌آفرینی کند به شرط آن‌که کرامت انسانی و تکلیف الهی او حفظ شود.

همچنین در مقاله قرآن و مشارکت اجتماعی زنان نیز آمده است: «آیات قرآن، زن را موجودی فعال در جامعه معرفی می‌کند همچنان که در تاریخ اسلام مسعود است و از بیعت با پیامبر تا مشارکت در امور اجتماعی زن مسلمان در متن جامعه اسلامی حضور دارد

زن مسلمان در امت اسلامی در برابر زن در نظام‌های سکولار

بنابراین در نظام اسلامی باید گفت : زن موجودی با کرامت ذاتی است نه ابزاری در خدمت مصرف‌گرایی بلکه گوهر گرانبهایی که در صدف عقلانیت و ایمان می‌درخشد و اسلام زن را در جایگاه تصمیم‌گیری می‌نشاند معلم، پزشک، مدیر، قانون‌گذار و کارآفرین و در مقابل جوامع سکولار با وجود شعارهای برابری هنوز درگیر شکاف‌های جنسیتی‌ هستند و زن را در چنبره‌ی نابرابری‌های ساختاری گرفتار کرده‌اند.

در مقاله «در جستجوی نقش اجتماعی زن مسلمان» که تلخیصی از دیدگاه امام خمینی (ره) است نیز در این باره آمده است: « زن باید در سرنوشت خود دخالت داشته باشد چرا که او همچون مردان، حق رأی، حق تصمیم‌گیری و حق مشارکت در ساختن جامعه اسلامی را دارد »

زن؛ خالق افق‌های نوین

زن مسلمان آن سرو ایستاده در طوفان امروز پرچم‌دار توسعه‌ای‌ست که ریشه در فرهنگ، عدالت و انسان‌محوری دارد و آن‌گاه است که امت با نگاه زنانه معنا می‌یابد و زن نه فقط معناگر امت که خالق افق‌های نوین خواهد بود.

اما این مسیر نیازمند حمایت ساختاری، سیاست‌گذاری‌های جنسیت‌محور و مشارکت فعال جامعه مدنی‌ست تا زن نه به‌عنوان گروهی حاشیه‌ای بلکه به‌عنوان نیمی از پیکره‌ی جامعه که توانایی تغییر و تحول دارد دیده شود.

به قلم؛ زهرا رگان

منبع:
۱-مشارکت اجتماعی زنان از منظر قرآن و روایات
۲-قرآن و مشارکت اجتماعی زنان۳ـ راه‌های توانمندسازی زنان در جامعه اسلامی۳-در جستجوی نقش اجتماعی زن مسلمان ۴ـنقش زنان در روند توسعه کشورهای اسلامی ۵-مدل اجتماعی نقش زن در جامعه اسلامی از دیدگاه امام خمینی