چالش های توسعه استان گیلان و چشم انداز آن

چالش های توسعه استان گیلان و چشم انداز آن

یادداشت: دکتر شهریار نصرتی؛ نویسنده، پژوهشگر و مدرس دانشگاه
استان گیلان با مساحت ۱۴۷۱۱ کیلومتر مربع، شامل مجموعه ای از سواحل، جنگلها و جلگه های حاصلخیز و با وجود برخورداری از منابع اقتصادی- جغرافیایی غنی مانند توریسم، کشاورزی، صیادی و اقتصاد دریامحور که همگی از عناصر توسعه ناحیه ای  محسوب می شوند و نیز همجواری دریایی و زمینی با کشورهای قفقاز و آسیای مرکزی و روسیه که یک فرصت ژئواکونومیک منحصر بفرد تلقی می گردد هنوز نتوانسته به جایگاه مطلوب در رابطه با توسعه پایدار دست یابد و همچنان توسعه نیافتگی در زیر چهره سبز و طبیعت زیبای آن پنهان مانده است، چرا که بررسی شاخص های توسعه انسانی و سایر شاخص های توسعه معرّف رتبه متوسط و بعضاً ضعیف استان در بین استانهای کشور است که نشان از جایگاه نه چندان مطلوب و وجود معضلات و چالش هایی دارد که در صورت رفع نشدن آنها نمی توان چشم انداز مطلوبی برای توسعه استان در آینده نزدیک متصور بود.

بطور کلی چالش های توسعه استان گیلان را در یک نگاه می توان به شرح زیر برشمرد که هم اکنون در گیر آنها بوده و با گذشت چند دهه درحال تبدیل شدن به بحران می باشند‌: ۱- چالش های زیست محیطی ۲- بیکاری ۳- فقر ۴- مهاجرت روستایی ۵- پیری جمعیت ۶- کمبود زیرساخت های حیاتی در شهرستانهای استان ۷- مدیران غیربومی و نصب و غزل سلیقه ای و جناحی مدیران.
کاهش بیش از ۱۰ درصدی سطح اراضی جنگلی در سه دهه اخیر به دلایل مختلف از جمله قاچاق چوب، برداشت بی رویه و غیر اصولی شرکت های بهره بردار، عدم اجرای طرحهای احیای جنگل، آتش سوزی و … و نیز افزایش میزان زباله ها و گسترش آلودگی محیط زیست و سفره های آب زیر زمینی، عدم مدیریت و بهره برداری بهینه آب، از مهمترین چالش های زیست محیطی استان به حساب می آیند که حیات طبیعی و اجتماعی گیلان را تحت تأثیر قرار می دهد.
ناکافی بودن ظرفیت های اشتغال، علاوه بر افزایش بیکاری تا بیش از ۱۱ درصد و مهاجرت جوانان و متخصصین تحصیل کرده گیلانی به خارج از استان طی سالهای گذشته، افزایش سن ازدواج و کاهش فرزندآوری و افزایش میزان طلاق و کاهش سطح درآمد خانوار به گسترش فقر تا نرخ ۳۶ درصد انجامیده که نهایتاً پیری جمعیت را در پی داشته است.

طوری که امروز گیلان پیرترین استان کشور می باشد. همچنین تمرکز امکانات و زیرساخت ها در مرکز استان که موجب افزایش مهاجرت روستاوندان به مرکز استان و سایر استانها شده از دیگر مسائل پیش روی توسعه استان است.

از طرفی مهاجرت افراد غیر بومی از استانهای دیگر به گیلان و فروش زمین ها و خانه ها از سوی بومیان به این افراد (عمدتاً به دلیل مشکلات مالی) زمینه تغییر ترکیب جمعیتی استان را در آینده ای نه چندان دور فراهم می سازد.
تمامی این مسائل، در طول زمان و در پی عدم توجه و عدم چاره اندیشی بموقع که در حال حاضر به عنوان بیماریهای توسعه سرزمینی استان گیلان مطرح می باشند نیازمند توجه جدی و برنامه ریزی و اقدام عملی است.