محمدی خبر داد:عضویت سراسری رایگان با کد ملی / افزوده شدن دو کتابخانه سیار به مجموعه گیلان / اجرای ۵۴۹ برنامه در هفته کتاب

رشت – پس از باران ـمدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان گیلان در نشست خبری به مناسبت سی‌وچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران، با اشاره به شعار «با کتاب گفتگو کنیم» به تشریح عملکرد یک سال گذشته و برنامه‌های پیش‌روی این اداره کل پرداخت.

به گزارش پس از باران، محمود محمدی در این نشست که با حضور اصحاب رسانه و خبرنگاران برگزار شد، ضمن تبریک هفته کتاب و روز کتاب، کتابخوانی و کتابدار (۲۴ آبان، همزمان با سالروز درگذشت علامه طباطبایی) از همراهی و همکاری خبرنگاران در انعکاس فعالیت‌های کتابخانه‌های عمومی استان قدردانی کرد و گفت: اگر این هماهنگی و همکاری نبود، ما به وضعیت مطلوب فعلی دست نمی‌یافتیم. مطالبه‌گری حوزه رسانه یکی از عوامل مهم در افتتاح کتابخانه مرکزی رشت بود.

وضعیت فعلی کتابخانه‌های استان

وی با ارائه شاخص‌های آماری وضعیت کتابخانه‌های عمومی استان اظهار داشت: در حال حاضر ۹۰ باب کتابخانه در ۱۰۵ نقطه خدمتی به مردم ارائه خدمت می‌دهند که شامل ۶۷ کتابخانه شهری، ۲۰ کتابخانه روستایی و ۳ کتابخانه سیار است. هر کتابخانه سیار به طور جداگانه ۶ تا ۷ نقطه خدمتی را پوشش می‌دهد.

مدیرکل کتابخانه‌های عمومی گیلان افزود: ۱۵ کتابخانه مشارکتی، یک کتابخانه مستقل و ۱۰ پانسیون مطالعاتی خصوصی نیز در استان فعال هستند. اعضای کتابخانه‌های استان ۴۷ هزار نفر، تعداد نسخه‌های کتاب یک میلیون و ۴۳۳ هزار نسخه و زیربنای کتابخانه‌ها ۳۶ هزار متر مربع است.

محمدی با تفکیک جنسیتی مخاطبان تصریح کرد: ۱۷ درصد اعضا را کودکان، ۳۸ درصد نوجوانان و جوانان، ۱۹ درصد بزرگسالان و ۴ درصد را سالمندان تشکیل می‌دهند.

افتتاح کتابخانه مرکزی رشت و بازطراحی کتابخانه‌ها

وی از افتتاح کتابخانه مرکزی رشت در ۲۹ آبان ۱۴۰۳ با حمایت استاندار خبر داد و گفت: این کتابخانه خدمات خوبی به مخاطبان ارائه کرده و به زیرساخت‌های فرهنگی استان کمک کرده است. اگر حمایت‌های استاندار نبود، این پروژه با مشکلات زیرساختی مواجه بود؛ کتابخانه مرکزی رشت در زمان افتتاح نیازمند اعتبار ویژه برای سرمایش بود و حضور استاندار در برنامه‌ها و کلاس‌های نقد ادبی، ظرفیت خوبی برای این مجموعه ایجاد کرده است.

محمدی به موضوع بازطراحی و بهسازی کتابخانه‌ها اشاره کرد و افزود: در شهریور ماه با حضور دبیرکل نهاد، کتابخانه کودکان باران رودبار با استفاده از ظرفیت خیرین بازطراحی و در اختیار مردم قرار گرفت. دو کتابخانه دیگر نیز در مرحله بازسازی هستند: کتابخانه ۱۷ شهریور تالش و کتابخانه باغ ملی آستارا.

وی درباره کتابخانه باغ ملی آستارا تصریح کرد: با توجه به اسناد موجود، این کتابخانه جزو قدیمی‌ترین کتابخانه‌های ایران است و قدمت آن به سال ۱۲۸۰ برمی‌گردد. تاریخ شفاهی این کتابخانه در حال تدوین است و کتابچه آن نیز در حال انجام است.

افتتاح کتابخانه‌های روستایی و سیار

مدیرکل کتابخانه‌های عمومی گیلان از افتتاح کتابخانه روستایی آبنار در هفته دولت خبر داد و گفت: این کتابخانه در برف سال ۹۲ به طور کامل تخریب شده بود و پس از ۱۳ سال در اختیار مردم منطقه قرار گرفت.

وی همچنین از افتتاح کتابخانه مدرسه‌ای فرهنگ لنگرود به عنوان پنجمین کتابخانه مدرسه‌ای استان با مشارکت نوسازی مدارس و آموزش و پرورش خبر داد و افزود: کتابخانه سیار رودسر نیز با اعتباری بالغ بر ۱۰۰ میلیارد ریال در مهرماه به مجموعه کتابخانه‌های استان افزوده شد. این کتابخانه سیار می‌تواند در چند نقطه و روستاهای فاقد کتابخانه در راستای عدالت فرهنگی ارائه خدمت دهد.

محمدی از تجهیز کتابخانه سیار شهرستان لاهیجان با اعتباری بالغ بر ۱۰۰ میلیارد ریال خبر داد و گفت: فردا با حضور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در تهران، این کتابخانه سیار به شهرستان لاهیجان اضافه می‌شود.

پروژه‌های در حال احداث و خرید منابع

وی از پنج پروژه در حال احداث کتابخانه در شهرستان‌های رشت و صومعه‌سرا خبر داد و اظهار داشت: کتابخانه امام رضا (ع) که در آتش‌سوزی چند سال پیش دچار حریق شد، کتابخانه مسکن مهر رشت، کتابخانه تنیان صومعه‌سرا و کتابخانه اردجان از جمله این پروژه‌ها هستند که در صورت تخصیص به‌موقع اعتبارات، به چرخه کتابخانه‌های استان افزوده خواهند شد.

محمدی در ادامه گفت: در سال گذشته بالغ بر ۱۳۰ هزار نسخه کتاب وارد کتابخانه‌های عمومی استان شده که شامل خریدهای استانی، نهادی و اهدایی از مجموعه‌هایی مانند کتاب‌فروشی جنگل، قلم‌چین و سازمان اسناد و کتابخانه ملی کشور است. در مجموع بالغ بر ۳۸۰ میلیارد ریال کتاب به مجموعه کتابخانه‌های استان اضافه شده است.۲
وی با اشاره به طرح اهدای کتاب گفت: فردی که قصد اهدای کتاب دارد می‌تواند با ورود به سامانه، مشخصات کتاب را ثبت کند و همکاران ما با مراجعه، کتاب‌ها را دسته‌بندی و در اختیار کتابخانه‌ها قرار می‌دهند.

عضویت سراسری و خدمات دیجیتال

مدیرکل کتابخانه‌های عمومی گیلان از راه‌اندازی عضویت سراسری در کتابخانه‌های عمومی استان خبر داد و گفت: کسی که عضو یکی از کتابخانه‌های عمومی استان باشد، می‌تواند از کلیه کتابخانه‌های عمومی سطح کشور استفاده کند و نیازی به پرداخت حق عضویت مجدد در هر کتابخانه نیست.

محمدی با تأکید بر رایگان بودن این طرح افزود: هیچ‌گونه هزینه‌ای دریافت نمی‌شود و این ظرفیت خوبی است که رخ داده است. کدهای ملی مردم گیلان در سامانه ما ثبت شده و هر فردی با کد ملی خود می‌تواند به صورت رایگان از خدمات بهره‌مند شود. برای دهک‌های یک تا سه عضویت رایگان است و برای کودکان و سالمندان نیم‌بها محاسبه می‌شود.

وی در تشریح خدمات دیجیتال نهاد کتابخانه‌ها گفت: پلتفرم «دانش» و پلتفرم «همخوان» از جمله ظرفیت‌های دیجیتال نهاد هستند که در همخوان بحث کتابخانه دیجیتال، معرفی کتاب، نشست‌های کتابخوانی و اشتراک‌گذاری کتاب‌هایی که کودکان خوانده‌اند انجام می‌شود. یکی از سیاست‌های نهاد، راه‌اندازی رسمی کتابخانه دیجیتال در هفته کتاب بود که قرار است محقق شود. نهاد کتابخانه‌ها در حوزه دیجیتال سرمایه‌گذاری جدی کرده و مسیر عضویت سراسری، پلتفرم دانش و همخوان به سمت حوزه دیجیتال پیش می‌رود.

رویکرد جامعه‌محوری و خدمات متنوع

مدیرکل کتابخانه‌های عمومی گیلان با اشاره به راهبرد نهاد کتابخانه‌ها در گذر از الگوی کتابخانه‌محوری به الگوی جامعه‌محوری تصریح کرد: در این الگو، در کنار توسعه کتابخانه‌ها، به نیاز جامعه، دسترسی عادلانه و میزان اثربخشی خدمات با اولویت مناطق کم‌برخوردار توجه می‌شود.

وی با بیان اینکه کتابخانه فقط محل امانت کتاب نیست، اظهار داشت: در کتابخانه‌های عمومی استان بالغ بر ۵۰ نوع خدمت به مخاطبان ارائه می‌شود که بسته به نوع و وسعت کتابخانه متفاوت است. کتابخانه مرکزی رشت ۵۰ خدمت به مخاطبان ارائه می‌دهد.

محمدی از راه‌اندازی کلینیک مشاوره روانشناسی در کتابخانه‌های استان با همکاری کمیته امداد خبر داد و گفت: اعضای کتابخانه می‌توانند با کارت عضویت خود به صورت رایگان از خدمات روانشناس مستقر در کتابخانه‌ها استفاده کنند. این طرح به ویژه برای دانش‌آموزان کنکوری و افرادی که در شرایط جنگ اخیر دچار استرس و فشار روانی شده بودند، بسیار کمک‌کننده بود.

وی همچنین از برگزاری کلاس‌های درس در کتابخانه‌ها خبر داد و گفت: در ایام جنگ که مدارس تعطیل بود، هفتصد کلاس درس در کتابخانه‌های استان گیلان برگزار شد؛ بچه‌هایی که ماه‌ها معلم خود را ندیده بودند، در کتابخانه‌ها آموزش دیدند. همچنین برخی اساتید دانشگاه‌های گیلان، آزاد و سایر دانشگاه‌ها کلاس‌های درس خود را در کتابخانه‌ها برگزار می‌کنند. دوره‌های هوش مصنوعی نیز به صورت مداوم و رایگان در کتابخانه‌ها در حال برگزاری است.

مدیرکل کتابخانه‌های عمومی گیلان با اشاره به خدمات رفاهی کتابخانه مرکزی رشت گفت: سالن غذاخوری برای کودکان و دانش‌آموزان ایجاد شده تا خانواده‌ها تحت فشار اقتصادی قرار نگیرند و ۱۰۰ گرمکن غذا تهیه شده است. همچنین در کتابخانه مرکزی رشت روزانه بین دو تا دو هزار و ۵۰۰ مراجعه‌کننده داریم و جامعه آماری بالای ۳۵ هزار نفری شکل گرفته است. کتابخانه مرکزی بالای ۱۲ هزار عضو فعال دارد.

وی با اشاره به عضویت ۳۰۰ نخبه در کتابخانه مرکزی رشت افزود: این افراد شامل هیئت علمی دانشگاه‌ها، مخترعان و نوجوانان نخبه هستند که خدمات ویژه‌ای از جمله ارسال رایگان کتاب از طریق پست دریافت می‌کنند.

محمدی از امکان امانت بین‌کتابخانه‌ای خبر داد و گفت: اگر کتابی در کتابخانه‌های استان موجود نباشد، از طریق سامانه سراسری و در صورتی که در کتابخانه‌های کشور موجود باشد، امانت گرفته می‌شود.

نیم‌درصد شهرداری‌ها؛ تنها منبع درآمد هزینه‌ای

مدیرکل کتابخانه‌های عمومی گیلان با اشاره به چالش تأمین اعتبارات گفت: در اعتبارات استانی هیچ اعتبار هزینه‌ای برای کتابخانه‌ها وجود ندارد و تنها منبع درآمد، نیم‌درصد درآمد شهرداری‌هاست. اگر شهرداری‌ها این سهم را به موقع واریز کنند، خرید منابع، تجهیزات و تعمیرات کتابخانه‌ها تأمین می‌شود. متأسفانه بسیاری از کتابخانه‌های شهرستان‌ها با این معضل مواجه هستند.

وی از شهرداران و فرمانداران رودسر و لاهیجان به دلیل پرداخت به‌موقع نیم‌درصد تقدیر کرد و گفت: با همین اعتبار توانستیم کتابخانه سیار برای این شهرستان‌ها تهیه کنیم؛ ۵۰ درصد اعتبار از محل نیم‌درصد شهرداری و ۵۰ درصد از اعتبار ملی تأمین شد. این ظرفیت وجود دارد که شهرستان‌ها با پرداخت ۵۰ درصد، ۵۰ درصد دیگر را از اعتبار ملی تأمین کنیم.

برنامه‌های هفته کتاب

ص۳
وی از اجرای ۵۴۹ برنامه در ۱۳ عنوان برای کتابخانه‌های عمومی استان در هفته کتاب خبر داد و گفت: این برنامه‌ها شامل دیدار با نویسندگان شاخص استان، نشست «فصل خوش نوجوانی» با حضور نوجوانان مروج کتابخوانی، نشست کتابخوان اختصاصی اهالی علم و فرهنگ، عصر شعر استانی به مناسبت سالگرد درگذشت قیصر امین‌پور، ویژه‌برنامه جشن هفته کتاب در زندان کارخانه رشت، بازدید از کتاب‌فروشی‌های استان و برگزاری مرحله استانی مسابقه مشاعره است.

محمدی به آکادمی ترویج خواندن اشاره کرد و افزود: اعضای نوجوان کتابخانه‌ها در این آکادمی آموزش‌های لازم را فرا گرفته‌اند و اکنون به عنوان سفیران کتابخانه‌ها در مدارس فعالیت می‌کنند.

وی با اشاره به برگزاری اختتامیه پویش «قصه آشپزخانه» گفت: در این پویش، کتابی که بچه‌ها خوانده بودند با مشارکت مادرشان در آشپزخانه بازخوانی و روایت می‌شد؛ این‌ها همه ایده‌هایی است که در حوزه ترویج کتابخوانی و سوق دادن افراد به کتابخانه‌ها انجام می‌دهیم.

سایر اقدامات و برنامه‌ها

مدیرکل کتابخانه‌های عمومی گیلان به افزایش ساعت ارائه خدمات اشاره کرد و گفت: کتابخانه‌های پرتردد استان پنجشنبه‌ها نیز ارائه خدمت می‌دهند و کتابخانه مرکزی رشت در روزهای تعطیل و جمعه‌ها فعال است. بنا داریم در شش ماه دوم سال، روزهای تعطیل به صورت تک‌شیفت و پنجشنبه‌ها به صورت دو شیفت خدمات ارائه دهیم.

وی از ارسال کوله کتاب به مناطق دورافتاده و محروم، توسعه باشگاه‌های کتابخوانی (۲۰ باشگاه نوجوان در سطح استان)، راه‌اندازی پنج محفل ادبی جدید، برگزاری ۸۰ محفل شاهنامه‌خوانی و اجرای حدود ۷۰ برنامه شاخص با موضوع تقویت هویت ملی و دینی، ارج نهادن به جایگاه شهدا و استکبارستیزی خبر داد. همچنین تفاهم‌نامه‌های متعددی با مجموعه‌های استانی برای گسترش فضای ترویجی کتاب و کتابخوانی منعقد شده است.

محمدی در پایان با تأکید بر شعار محوری «هر فردی باید دلیلی برای حضور در محیط کتابخانه پیدا کند» خاطرنشان کرد: سیاست ما این است که همه افراد و مخاطبان را به سمت حوزه کتابخانه‌ها سوق دهیم و نیاز اولیه آن‌ها را برطرف کنیم. هر چقدر زیرساخت‌های فرهنگی و کتابخانه‌ای را ارتقا دهیم، شاهد کاهش آسیب‌های اجتماعی و حضور هدفمند نوجوانان و جوانان در فضاهای فرهنگی خواهیم بود.

نویسنده خبر: زهرا رگان