تالاب انزلی؛ میراثی رو به زوال یا چشم‌انتظار نجات؟! ضرورت اقدام فوری برای احیا

تالاب انزلی، با اکوسیستم بی‌نظیر و نقش حیاتی در محیط‌زیست گیلان به دلیل کم توجهی و سو مدیریت پسماندهای شهری و خانگی و صنعتی امروز در معرض بحران شدیدی قرار گرفته که برای زنده ماندن نیازمند اقدامات فوری و تخصیص اعتبارات ملی است.

یادداشت: زهرا رگان/ تالاب بین‌المللی انزلی که یکی از مهم‌ترین زیست‌بوم‌های آبی ایران محسوب می‌شود، سال‌هاست با چالش‌های زیست‌محیطی و مدیریتی دست و پنجه نرم می‌کند.

این تالاب که زمانی بهشت پرندگان مهاجر و آبزیان بود، اکنون با ورود آلاینده‌ها، کاهش عمق، گونه‌های مهاجم و تغییرات اقلیمی در معرض نابودی قرار گرفته است.

چالش‌های زیست‌محیطی تالاب انزلی

طبق گزارش‌های منتشرشده و داده‌های آماری و گفته‌های کارشناسان، عوامل متعددی سبب شده تا تالاب بین‌المللی انزلی امروز به مرگ تدریجی گرفتار شود .
از ورود نا متعارف آلودگی گرفته تا فاضلاب‌های صنعتی ، کشاورزی و شهری که به تالاب وارد میشود و کیفیت آب را به‌شدت کاهش داده و موجب آلودگی گسترده زیست‌محیطی و جبران ناپذیری شده است.

همچنین رسوبات ناشی از فرسایش خاک و فعالیت‌های انسانی باعث کاهش عمق تالاب و شکل‌گیری پدیده آبرفت شده است.

یکی دیگر از تهدیدهای جدی که اقلیم آن را دستخوش تغییر نموده، ورود گونه‌های غیربومی مانند سنبل آبی است که سبب شده تا تعادل اکولوژیکی تالاب بر هم بخورد و مانع از دسترسی اکسیژن کافی به آب شود.

شکار و صید غیرمجاز و بی رویه نیز از سویی دیگر موجب کاهش جمعیت پرندگان و آبزیان شده و زنجیره غذایی تالاب را مختل کرده است.

تالاب انزلی در فهرست مونترو؛ زنگ خطری برای محیط‌زیست

تالاب انزلی از سال ۱۹۹۳ میلادی به دلیل تشدید آلودگی‌ها و تخریب زیست‌بوم در فهرست مونترو قرار گرفته است.

این فهرست شامل تالاب‌هایی است که در معرض خطر نابودی قرار دارند و نیازمند اقدامات فوری حفاظتی هستند.

اقدامات مسئولان برای احیای تالاب

هادی حق‌شناس، استاندار گیلان، بعنوان فرزند تالاب و دریا و بندر انزلی که امروز سکان مدیریت گیلان را برعهده دارد در سخنرانی‌های متعدد خود در محافل ملی و استانی همواره بر قطع ورود رسوبات و آلاینده‌ها بعنوان تنها راه نجات تالاب انزلی تاکید داشته است.

وی همیشه خواستار جلوگیری از ورود سموم کشاورزی، فاضلاب‌های صنعتی و انسانی به تالاب شده و حنی هشدار داده است که در صورت ادامه روند تخریب، پدیده ریزگردها و بیابان‌زایی در گیلان رخ خواهد داد.

شینا انصاری، رئیس سازمان محیط‌زیست نیز در سفر اخیر خود به استان گیلان مشکلات تالاب انزلی را ناشی از سهل‌انگاری‌های گذشته دانسته و معتقد است برای احیای آن ابتدا باید علت‌های بیرونی تخریب را حل نمود.

به گفته معاون رییس جمهور اجرای طرح‌های مدیریت فاضلاب، کنترل پسماند و احیای اکوسیستم تالاب از اولویت‌های سازمان محیط‌زیست است.

نیاز به اعتبارات ملی برای احیای تالاب

طبق برآوردهای کارشناسان، برای احداث تصفیه‌خانه‌های فاضلاب در شهرهای اطراف تالاب به ۵ هزار میلیارد ریال اعتبار نیاز است.
همچنین برای اجرای شبکه فاضلاب شهرهای رشت و انزلی، اعتباری بالغ بر ۲۷۰ هزار میلیارد ریال مورد نیاز است .

با این برآوردها‌و نظر کارشناسان و دغدغه های افکار عمومی مسأله این جاست آیا تالاب انزلی نجات خواهد یافت؟! و از فهرست مونترو خارج خواهد شد؟

آنطور که به نظر می‌رسد تالاب انزلی نیازمند اقدامات فوری، حمایت ملی و اجرای پروژه‌های حفاظتی است و بدون این اقدامات، خطر نابودی این اکوسیستم ارزشمند و تأثیرات منفی آن بر سلامت و اقتصاد منطقه افزایش خواهد یافت.