امیری:کتابخانه ملی رشت، نگین میراث مکتوب گیلان؛ از آل‌بویه تا امروز

علی امیری از چهره‌های فرهنگی و پژوهشی گیلان در آیین گرامیداشت یکصدسالگی کتابخانه ملی رشت با اشاره به پیشینه درخشان فرهنگی این دیار بر نقش بی‌بدیل گیلانیان در پایه‌گذاری کتابخانه‌های تاریخی ایران تأکید کرد و خواستار توجه جدی‌تر مسئولان به حفظ و تقویت این میراث ماندگار شد.

معاون سازمان اسناد و کتابخانه ملی استان گیلان
در مراسم باشکوه یکصدسالگی کتابخانه ملی رشت با نگاهی به گذشته تاریخی گیلان از نقش پیشگامانه مردمان این خطه در فرهنگ ایران سخن گفت و افزود: از سلسله آل‌بویه که نخستین حکومت شیعی ایران را بنیان نهادند و در شهرهایی چون شیراز، بغداد و بصره کتابخانه‌های بزرگ تأسیس کردند تا دوره سادات آل‌کیا و صفویه گیلانیان همواره در خط مقدم اندیشه و فرهنگ بوده‌اند.

این سند پژوه و پژوهشگر تاریخ گیلان با اشاره به نقش «جمعیت نشر معارف» پس از نهضت جنگل در ترویج فرهنگ کتاب‌خوانی از مرحوم محمدعلی خان تربیت به‌عنوان یکی از چهره‌های کلیدی در تأسیس کتابخانه ملی رشت یاد کرد و گفت: «تربیت که پیش از مشروطه در تبریز نخستین کتابخانه غیردولتی ایران را با ۳۰۰۰ جلد کتاب بنیان نهاد،

وی افزود: ایشان در سال ۱۳۰۴ با حضور در رشت و تصدی ریاست فرهنگ استان، پیشنهاد تأسیس کتابخانه‌ای مشابه در این شهر را مطرح کرد.

معاون سازمان اسناد و کتابخانه ملی استان گیلان با اشاره به مخالفت برخی با نام‌گذاری کتابخانه به نام تربیت به تشکیل هیئت ۱۹ نفره‌ای به ریاست مرحوم بازاری اشاره کرد که در نهایت عنوان «جمعیت نشر معارف» را برای این نهاد فرهنگی برگزیدند.

امیری همچنین از نقش بلدیه رشت، مرحوم ابوالقاسمی و تیمسار زاهدی در اختصاص زمین برای احداث کتابخانه سخن گفت و افزود: پروژه ساخت کتابخانه از سال ۱۳۰۶ آغاز شد و با حمایت‌های مقطعی، به‌ویژه در جریان هزاره فردوسی، در سال ۱۳۱۳ به بهره‌برداری رسید.

وی با اشاره به وقایع تلخ شهریور ۱۳۲۰ و اشغال شمال کشور توسط متفقین از آتش‌سوزی بخشی از آرشیو کتابخانه در زمستان ۱۳۲۱ به‌دست نیروهای روسی خبر داد و گفت: این اتفاق نشان‌دهنده غنای آرشیوی کتابخانه ملی رشت است که حتی در آن زمان، منبعی ارزشمند برای تاریخ‌نگاری محسوب می‌شد.

امیری دهه‌های ۳۰ و ۴۰ را دوران طلایی فعالیت کتابخانه دانست و از چهره‌هایی چون بهاءالدین میزان املشی و استاد ابراهیم پورداوود به‌عنوان حامیان بزرگ این نهاد یاد کرد.

وی همچنین از تلاش‌های دکتر شرفی و تیم همراهش، از جمله حاج حسین، آقای فرهمند، آقای رجعی و دیگر کتابداران باسابقه که بیش از شش دهه در خدمت اهل کتاب بوده‌اند، تجلیل کرد.

این سند پژوه و پژوهشگر تاریخ گیلان در بخش پایانی سخنان خود با اشاره به راه‌اندازی بخش موزه میراث مکتوب در طبقه همکف کتابخانه گفت: «کتابخانه ملی رشت امروز نه‌تنها حافظ میراث مکتوب گیلان بلکه یکی از ارزشمندترین مخازن فرهنگی کشور است.

امیری افزود:آرشیو مطبوعات این مرکز، نمونه‌ای بی‌نظیر در سطح ملی است که در هیچ مرکز مطالعاتی دیگری یافت نمی‌شود.

وی در پایان تأکید کرد: حفظ این گنجینه، وظیفه‌ای ملی است و هر قدمی برای تقویت این نهاد، گامی در مسیر پاسداشت هویت، فرهنگ و تمدن ایران‌زمین است. امیدوارم با حمایت مسئولان و دلسوزان فرهنگ، این میراث گرانبها برای نسل‌های آینده ماندگار بماند.